Początki muzeum w Ziębicach sięgają 1930 r., kiedy to ówczesne
władze miasta postanowiły zorganizować Heimatmuseum gromadzące pamiątki z przeszłości
miasta i powiatu. Już w 1931 r. powstała pierwsza ekspozycja muzealna w dwóch salach
ratusza miejskiego. Zbiory ziebickiego Heimatmuseum rozrastały się jednak dosyć
szybko, szczególnie, że w latach 1934-37 wzbogaciły się o ogromną kolekcję przekazaną
miastu przez wdowę po śląskim artyście Josephie Langerze. Po likwidacji powiatu
ziębickiego muzeum przeniesiono do dawnej siedziby urzędu powiatowego przy dzisiejszej
ulicy Przemysłowej. Muzeum uzyskało w ten sposób samodzielną siedzibę, która dzięki
przebudowie i adaptacji świetnie nadawała się do prezentacji zbiorów muzealnych.
Muzeum w Ziębicach przetrwało II wojnę światową bez strat i w 1946 r. niemiecki
kustosz przekazał je władzom polskim. Już od początku lat 50-tych XX w. muzeum rozpoczęło
swoją działalność pod kierownictwem pierwszego polskiego dyrektora pana W. Brajtera.
W latach 50-tych zbiory muzeum wzbogacone zostały przekazem ze zlikwidowanego Muzeum
w Niemczy. Ówczesne władze niechętnie jednak patrzyły na "poniemieckie" zbiory w piastowskich
Ziębicach, stąd pojawiła się koncepcja stworzenia na bazie Muzeum w Ziębicach
placówki specjalizującej się w zbiorach sprzętu gospodarstwa domowego. Wbrew woli
kolejnego dyrektora muzeum pana Jerzego Rozwadowskiego w pierwszej połowie lat 70-tych
XX w. pozbawiono muzeum jego dotychczasowej siedziby. Do budynku, w którym
mieściło się muzeum przeniesiono Urząd Miejski, w zamian muzeum otrzymało kilka
pomieszczeń w ratuszu miejskim, gdzie mieści się do dziś. Szczupłość pomieszczeń
pozwoliła na zorganizowanie w nowej siedzibie tylko niewielkiej ekspozycji, głównie
sprzętu gospodarstwa domowego. Dopiero w latach 90-tych kolejny kierownik muzeum
pani Renata Kolega zagospodarowała pomieszczenia w ratuszu po byłym Miejsko-Gminnym
Komitecie PZPR, urządzając w nich nowe ekspozycje i przewożąc eksponaty z dawnych
magazynów w budynku Urzędu Miejskiego. Obecnie pod dyrekcją pana Jarosława Żurawskiego
ziębickie muzeum, będąc jedyną w Polsce placówką specjalizującą się w gromadzeniu
zbiorów sprzętu gospodarstwa domowego stara się łączyć funkcje muzeum specjalistycznego
oraz muzeum regionalnego, prezentując swoje bogate zbiory w 7 salach ekspozycyjnych.
Niestety w dalszym ciągu muzeum jest tylko jednym z użytkowników ratusza i posiada
zbyt małą powierzchnię wystawienniczą, co powoduje, że duża cześć jego eksponatów
przechowywana jest w magazynach (m.in. rękopisy, starodruki, zbiory numizmatyczne,
fotograficzne, sfragistyczne) lub udostępniana w innych muzeach np. w Jeleniej
Górze czy Ząbkowicach Śl. Muzeum nie posiada też obecnie sali wystaw czasowych,
co znacznie ogranicza możliwości organizowania ekspozycji czasowych, choćby z własnych
zbiorów. Od lat 70-tych XX w. siedzibą muzeum jest ratusz miejski - eklektyczna
budowla powstała w l. 1887-1890 na miejscu poprzedniego renesansowego ratusza. Ze
starego ratusza pozostała jedynie szesnastowieczna wieża, z której rozciąga się
piękny widok na miasto, pagórkowata okolicę i wschodnią część Sudetów.